Het is alweer een tijdje geleden, maar het nieuws is er niet minder belangrijk om. Tijdens het Rhino Fundraising Dinner dat op 16 juni in Burgers’ Zoo in Arnhem plaatsvond, is maar liefst € 32.750,- voor het Rhino-project opgehaald. Bovendien was niemand minder dan Tony Fitzjohn van de partij.

Tijdens de avond vertelde Tony de 155 gasten over zijn werk in Mkomazi National Park. De gasten genoten bovendien van een diner en een optreden van de Afrikaanse zangeres Yinka. Maar het absolute hoogtepunt van de avond was de verloting. De gasten maakten hierbij onder meer kans op een reis naar Tony Fitzjohn in Tanzania, beschikbaar gesteld door Suzuki. De loterij bracht in totaal € 9.790,- op. Aan ambassadeursgelden is het recordbedrag van € 22.960,- opgehaald. Het gehele bedrag van € 32.750,- komt ten goede aan het Mkomazi National Park. Goed nieuws dus voor Tony en de neushoorns.

Benieuwd naar het leven van Tony Fitzjohn en het werk dat hij en zijn team verzetten? Vanaf juni is er op deze site een boeiende documentaire over Tony en zijn werk in het Mkomazi National Park te zien.

In de documentaire To ride with Rhino’s is te zien hoe het er echt aan toegaat in Mkomazi. Voor de documentaire liepen een crew van zes personen en twee medewerkers van Suzuki-importeur B.V. NIMAG een week lang mee met Tony in Tanzania. Zij legden vast wat hij meemaakt in zijn reservaat en wat voor werk hij er verzet. Ook vertelt Tony zelf de geschiedenis van het park, waarom hij zich inzet voor neushoorns en de bevolking van Mkomazi en wat hij in achttien jaar heeft opgebouwd.
De documentaire geeft in ongeveer een half uur een mooi beeld van het harde werken en de toewijding van Tony Fitzjohn en zijn medewerkers en de resultaten die zij behalen. De documentaire is in opdracht van de Nederlandse Suzuki-importeur B.V. NIMAG vervaardigd.De documentaire is hier te bekijken.

Neushoorn Saar, die woont in DierenPark Amersfoort, is in de nacht van 3 januari haar hoorn verloren. Hoe dat mogelijk is, vroegen wij aan hoofdverzorger Bas Aalders.

Bas: “Hoe het precies komt dat Saar haar hoorn is verloren, weten we niet. Op donderdagochtend 3 januari kwam mijn collega de stal binnen en zag dat op de plek waar normaal gesproken een hoorn zit, alleen nog een korst zat. De hoorn lag verderop in het verblijf. We denken dat Saar ’s nachts vast is komen te zitten of hard ergens tegenaan is gelopen, maar zeker weten doen we dat niet. Ongeveer een jaar geleden hebben neushoornvrouwtje Saar en neushoornmannetje Zimon stevig gestoeid en daarna merkte ik dat er speling in de hoorn zat. Dat kan ook de reden zijn.”

Gelukkig groeit de hoorn weer aan. Bas vertelt hoe: “Een hoorn bestaat uit een grote bundel samengeklit haar en groeit dus weer aan. Maar het duurt nog wel een tijd voordat haar hoorn weer net zo groot is als hij was. Ik verwacht dat het drie à vier jaar duurt voordat Saar weer een mooie, grote hoorn van 20 à 25 centimeter heeft.” Wanneer de hoorn afbreekt, voelt dat alsof er een grote pluk haar wordt uitgetrokken. Op de neus van Saar zit dan ook een nare wond die gelukkig goed wordt verzorgd. Bas: “We smeren de rand van de wond in met vaseline om de huid soepel te houden en om te voorkomen dat er kloven in komen. Ook heeft Saar een antibioticakuur gekregen.” Saar lijkt er gelukkig niet onder te lijden dat haar hoorn is verdwenen, ze kijkt tevreden en doet gewoon haar dagelijkse dingen.

Tijdens een fundraising dinner voor het nieuwe Environmental Education Programme werd genoeg geld opgehaald om een bus te kopen. Deze bus wordt gebruikt om schoolkinderen naar het reservaat te brengen voor een educatieve belevenis.

De bus zal ook naar de omliggende dorpjes rijden, waar een functionaris met kinderen, leraren en lokale politici discussiëren over milieuproblemen en dan vooral over de toestand van de zwarte neushoorn en het belang van de neushoorn voor het land. Ook steunen de medewerkers van het Mkomazi National Park de scholen in de omliggende dorpen. Zo hebben zij de afgelopen maand cement en golfplaten aan twee middelbare scholen gedoneerd. Op een andere middelbare school werd een bibliotheek gebouwd. Bovendien kwamen onlangs 93 studenten van het MWEKA College for African Wildlife Management naar het reservaat. Zij kregen zo een beeld van wat de medewerkers van Mkomazi doen voor de neushoorns en de hyenahonden.

Letterlijk betekent Mkomazi in de Pare-taal (de taal die wordt gesproken in de omgeving van het reservaat) ‘Pas op! Geen water’. Dit geeft al aan hoe groot de droogte kan zijn in Tanzania. Dit jaar was het helemaal anders: de regen viel met bakken uit de hemel.

Elke tien jaar valt er in het gebied rond het reservaat een stevige stortbui die het landschap doet veranderen. Opvallend is dat het dit jaar niet kort regent, maar dat de regen gedurende het jaar is gevallen. Het regenseizoen duurde dit jaar maar liefst zes maanden! De regen zorgt voor flinke begroeiing en een toename van het aantal dieren. Vooral de neushoorns deden het goed op de nieuwe vegetatie. Zes maanden lang hielden ze zich schuil, het team van Mkomazi National Park kon slechts af en toe een glimp van ze opvangen. Toen de regenbuien voorbij waren, kwamen de dieren gelukkig weer te voorschijn en begonnen ze uit de poelen te drinken. Pas toen ontdekte het team van Mkomazi dat Marina een baby had gekregen.

Zoals bekend wordt de neushoorn in zijn voortbestaan bedreigd. Vijftien dierentuinen die zijn aangesloten bij de Nederlandse Vereniging van Dierentuinen (NVD) voerden daarom het afgelopen jaar campagne voor het behoud van de neushoorn. En met resultaat.

De Nederlandse dierentuinen haalden maar liefst 70.000 euro op voor de bescherming van neushoorns in het wild. Het geld komt ten goede aan neushoornprojecten in Afrika en Azië. De campagne was onderdeel van de campagne 'Save the Rhino's' van de Europese Vereniging van Dierentuinen (EAZA). Het doel hiervan was zo veel mogelijk dierentuinbezoekers bewust te maken van de bedreiging van neushoorns en geld op te halen voor neushoornprojecten. In totaal brachten 134 Europese dierentuinen ruim 500.000 euro bijeen.

Vandaag de dag bevolken nog maar vijf soorten neushoorns de aarde: de zwarte en witte neushoorns in Afrika en de Javaanse, Sumatraanse en Indische neushoorns in Azië. Niet alleen de stroperij vormt een bedreiging voor de neushoorn, ook blijft er steeds minder van hun oorspronkelijke leefgebied over, omdat het wordt ontgonnen voor de landbouw.

In 2007 richten de EAZA en de NVD hun campagne op de bescherming van de unieke, maar bedreigde flora en fauna van Madagaskar.

Op 23 januari is in de dierentuin in Boedapest voor het eerst een neushoorntje geboren dat verwekt is via kunstmatige inseminatie. Met deze techniek hopen wetenschappers een uiterst zeldzame neushoornsoort te redden.

De kunstmatige bevruchting was in september 2005 uitgevoerd door wetenschappers van het Berlijnse Leibniz Instituut voor Dierentuin- en Wildedierenonderzoek (IZW). De wetenschappers besloten de 26-jarige moeder Lulu te insemineren, omdat de vader, Easy Boy, geen seksuele belangstelling toonde voor Lulu. Met de behandeling wilden de deskundigen de uiterst zeldzame neushoornsoort ceratotherium simum cottoni, ofwel de noordelijke witte neushoorn, redden. Daarvan leven er nog maar vier in het wild en vijf in gevangenschap.

Na een vrij normale draagtijd van zestien maanden en vijftien dagen werd het babyneushoorntje geboren; bij de geboorte woog ze 58 kilo. Nu wordt de baby gevoed met de fles, omdat Lulu helaas niets van haar dochter wil weten. Het neushoorntje is te bewonderen in de dierentuin van Boedapest. Kijk voor meer informatie op www.zoobudapest.com.

Op het Mkomazi Rhino Sanctuary worden niet alleen neushoorns verzorgd, er loopt ook al tien jaar een ander heel bijzonder schepseltje rond: wrattenzwijn Kiburu. De 90 kilo wegende Kiburu is mooi van lelijkheid en doet bezoekers aan het neushoornreservaat versteld staan van zijn verschijning.

Kiburu's ogen zitten hoog op zijn kop, vlak bij zijn oren, en daaronder zitten twee paar enorme wratten die als hoorns uit zijn kop steken. Verder is zijn 'gezicht' breed en plat en heeft hij een griezelig uitziend gebit. Zijn haar is ruw en donker en staat recht overeind. Hij heeft enorme, goudkleurige manen die tot halverwege zijn rug komen. Wrattenzwijnen zijn dagdieren, het merendeel van de mannetjes leeft alleen. De rest leeft in familieverband of in groepen alleenstaanden. Wrattenzwijnen leven normaal gesproken in oude holen van aardvarkens. Regelmatig overvallen leeuwen deze holen en doden daarbij soms de bewoners.

Gelukkig zijn wrattenzwijnen sterk en moedig en kunnen ze goed een gevecht aangaan. In het Mkomazi-reservaat zijn geen leeuwen en Kiburu is daarom veilig. Kiburu leidt sowieso een rustig bestaan. Het merendeel van de tijd brengt hij door met het personeel van het neushoornreservaat, met wie hij 'ontbijt', 'luncht' en 'dineert'. Wrattenzwijnen zijn eigenlijk omnivoren die vooral planten en insecten eten, maar Kiburu eet alles; hij eet zoveel maïsmeel als hij op kan. Wanneer bezoekers aan het reservaat Kiburu zien, geloven ze hun ogen niet. Wat een grappig schepsel!

Een cheque van € 28.500,- is in Tanzania overhandigd aan de medewerkers van het Mkomazi National Park. De cheque werd uitgereikt door Ted van Dam, voorzitter van de Suzuki Rhino Club en directeur van B.V. NIMAG.

De cheque is het resultaat van de contributie van de Suzuki Rhino Club (€ 15.000,-) en de opbrengst van de veiling tijdens het Fundraising Dinner. Deze veiling leverde € 13.500,- op. De aanwezigen konden bieden op schilderijen, foto’s en zelfs een Suzuki-motorfiets, een DL 650.

Het geld wordt besteed aan de verzorging van de zwarte neushoorns in het Mkomazi National Park in Tanzania. In dit reservaat, dat speciaal voor deze bedreigde dieren is ingericht, werken natuurbeschermers aan een fokprogramma voor de zwarte neushoorn. Momenteel leven er acht neushoorns: vier vrouwtjes, twee mannetjes en twee kalfjes.

Het team van Tony Fitzjohn in het Mkomazi National Park heeft een partij Suzuki-onderdelen ontvangen. Hiermee kan het wagenpark van de natuurbeschermers, dat uiteraard uit Suzuki's bestaat, in topconditie worden gehouden.

Om hun belangrijke werk – het beschermen van de zwarte neushoorn – optimaal te kunnen uitvoeren, is een goed functionerend wagenpark van het grootste belang. Tony Fitzjohn, de velddirecteur van het reservaat, en zijn team leggen dagelijks grote afstanden af in het 3.300 km² grote gebied in Tanzania.

Om de Suzuki’s goed te kunnen onderhouden zijn uiteraard onderdelen nodig. Tony Fitzjohn en zijn team waren dan ook erg blij met de partij Suzuki-onderdelen en zijn er – zoals op de foto blijkt – meteen mee aan de slag gegaan.

De kleine Suzi is niet meer de jongste neushoorn in het neushoornreservaat in het Mkomazi National Park. Ze heeft gezelschap gekregen van Hashim. Charley, een neushoornvrouwtje dat aanvankelijk jaloers was op Suzi en haar moeder Rose, heeft nu zelf een jong gekregen, een mannetje. Moeder Charley en zoon Hashim maken het goed.

Hashims geboorte is nagenoeg geruisloos verlopen. "Opeens zagen we Charley met een kalfje bij de waterpoel. Het kalfje moest dus wel van haar zijn", vertelt velddirecteur Tony Fitzjohn. Sinds die dag houdt het personeel in het reservaat scherp in de gaten dat er genoeg water in de poel zit. "Zo willen we voorkomen dat er - door eventuele schaarste - problemen bij de waterpoel ontstaan. Suzi en Hashim zijn in vergelijking met volwassen neushoorns immers nog erg kwetsbaar."

Hoe maak je een televisiecommercial waarin je laat zien waar Suzuki voor staat en waarin de geweldige rijkwaliteiten van de Grand Vitara in beeld worden gebracht? Natuurlijk is Suzuki daarin geslaagd. De nieuwe commercial is eigenlijk een kleine speelfilm!

Het script: Tony Fitzjohn ontdekt dat stropers een olifant in het Mkomazi National Park hebben doodgeschoten. Voordat de stropers zogenaamd een tweede dier kunnen omleggen, komt Tony dankzij de Grand Vitara net op tijd tussenbeide.

De opnamen: half juli is de commercial in Afrika opgenomen. Daar stond een lokaal gerekruteerde groep helpers en acteurs met de benodigde equipment klaar. Midden in de natuur, tussen de zebra’s, leeuwen en giraffes, werd gedurende een volle week gefilmd. Voor een optimaal resultaat werd geen uitdaging uit de weg gegaan. Zo is een hoogwerker gebruikt om shots vanuit een hoger camerastandpunt te kunnen opnemen en er is zelfs een helikopter ingezet.

Het resultaat: uiteindelijk is meer dan twee uur film geschoten. Na uren monteren mag Suzuki trots zijn op het resultaat! De commercials zijn niet alleen op televisie te bewonderen, maar ook op deze site. Bij de Suzuki-dealer is een bijzondere versie te zien.

Het regende pijpenstelen tijdens het Terreintreffen in het weekend van 20 en 21 mei. Maar dat mocht de pret niet drukken. Duizenden bezoekers genoten van het terreinfestijn. De Suzuki-rijders konden hun geluk niet op in de modder en de toeschouwers hadden meer dan genoeg om naar te kijken. Ook de overige attracties konden op voldoende belangstelling rekenen. Zo was bijvoorbeeld het quadrijden erg in trek. Donateurs van de Suzuki Rhino Club konden in de speciale Rhino-tent terecht, om daar onder meer een verrassingspakket op te halen. De club heeft heel wat merchandising verkocht en ook zijn er weer nieuwe donateurs geworven.

Klik hier voor de minisite van het Terreintreffen 2006.

Zimon en Saartje, de twee neushoorns van DierenPark Amersfoort, zien elkaar wel zitten. Raymond van der Meer van de dierentuin vertelt dat er misschien wel een klein neushoorntje aan zit te komen: “Saartje is elke anderhalve maand één à twee dagen vruchtbaar. En dat laat ze weten aan de buitenwereld en eventuele potente mannetjesneushoorns: ze maakt de hele dag een luid geluid. Haar boodschap is eenvoudig: het is tijd om te paren! Zimon weet heel goed wat Saartje met haar signalen bedoelt. Hij loopt direct naar het hek tussen de twee verblijven van de neushoorns om daarna uren te staan gluren aan het hek. Zijn behoefte moge duidelijk zijn …” Of het lukt om de twee te laten paren? Dat leest u misschien wel in
deel IV.

Iedereen was zo blij met de geboorte van babyneushoorn Suzi, dochter van moeder Rose en vader Elvis. In het Mkomazi National Park stond de teller daarmee op acht zwarte neushoorns. Maar helaas verging het de vader van Suzi minder goed. Na een aantal vechtpartijen verzwakte zijn gezondheid zo erg dat hij uiteindelijk gestorven is. Nu leven er dus nog maar zeven neushoorns in het reservaat: vier vrouwtjes, twee mannetjes en Suzi natuurlijk. Misschien krijgt het Mkomazi National Park in de toekomst versterking van een dozijn neushoorns uit een naburig reservaat. “Dat zou mooi zijn, dan is onze neushoornpopulatie in één keer goed op peil”, vindt Tony Fitzjohn, de velddirecteur in Tanzania.

Het Mkomazi National Park vormt niet alleen een toevluchtsoord voor zwarte neushoorns. Ook olifanten vinden er een veilige haven. Neem nu bijvoorbeeld Nina. Deze vrouwtjesolifant woonde eerst in een nabijgelegen dierentuin, maar haar woonomstandigheden daar waren niet bepaald optimaal. Daarom verhuisde ze halverwege de jaren 90 naar Mkomazi. Nadat ze eerst een tijdje moest wennen aan bijvoorbeeld het (gezondere) voedsel (in de dierentuin kreeg ze vaak chocoladerepen te eten!), trok ze op een dag verder het reservaat in. Na zeven jaar voornamelijk alleen geleefd te hebben, beviel ze bijna drie jaar geleden van een kalfje. Nu zijn deze twee olifanten altijd samen. Velddirecteur Tony Fitzjohn: “We zijn erg blij voor Nina, ze lijkt volmaakt gelukkig. We houden erg veel van haar.”

Alle kleine beetjes helpen. Onlangs kon het Mkomazi National Park een nieuweling verwelkomen: Neushoorn Rose schonk het leven aan een gezond neushoornmeisje! De baby kreeg de toepasselijke naam 'Suzi' toebedeeld. Moeder en kind maken het goed.

Velddirecteur Tony Fitzjohn en zijn medewerkers zijn opgetogen over het nieuwe leven. Tony is optimistisch gestemd: "Onderzoek toont aan dat neushoorns die in een reservaat geplaatst zijn, zich pas na een periode van vier tot zeven jaar beginnen voort te planten. Maar als ze eenmaal gestart zijn, gaan ze door ook. Vrouwtjes zouden dan elke achttien tot drieëntwintig maanden bevallen van een kleintje. Langzaam? Inderdaad. Maar ook: een eerste overwinning in het gevecht tegen uitsterven."

Saartje en Zimon, de twee neushoornbewoners in DierenPark Amersfoort, doen ook erg hun best om voor nageslacht te zorgen. Tot nu toe wil het nog niet echt lukken, maar de dierentuin houdt hoop. Speciaal voor het neushoornpaar wordt in de loop van 2006 een verblijf gebouwd waar ze zich ongestoord kunnen terugtrekken. In het huidige verblijf zouden ze zich lelijk kunnen verwonden bij het zorgen voor nageslacht.

Links rijden, Engels ontbijt, BBQ, kamperen, fraaie natuur, vrij 4x4-rijden (natuurlijk) en heel veel gezelligheid. Een enthousiaste delegatie Suzuki-rijders toog voor een lang weekend naar Groot-Brittannië om daar de Engelse Rhino Driving Day mee te maken.

Dit keer vond de Rhino Driving Day - een initiatief van de Britse Suzuki Rhino Club - plaats in Parkwood (dicht bij de plaats Leeds). 'Een schitterend mooi terrein', aldus een van dedeelnemers. Met diepe poelen, want de eerste Nederlandse Suzuki kwam meteen vast te zitten. Maar dat mocht de pret niet drukken: 'De auto's kregen flink op hun "donder" maar het zijn natuurlijk niet voor niets Suzuki's! We hebben allemaal ontzettend genoten in het terrein. Behalve genoeg te rijden, viel er ook genoeg te zien: soms zetten we onze auto's aan de kant om naar al het spektakel te kijken.' Ook buiten het off-roadterrein was er genoeg te doen: schminken, kleiduiven schieten, een behendigheidsconcours, merchandisingverkoop, wat nuttigen bij de diverse eetstandjes enzovoort.

Voor de deelnemers was de Rhino Driving Day een vermoeiende, maar enorm leuke ervaring: 'Dit was een weekend om nooit te vergeten, en zeker voor herhaling vatbaar!'

Overnacht werd er niet in een comfortabel hotel, maar in een comfortabele tent.	Suzuki’s kunnen ook heel goed zwemmen, zo blijkt.
Niks geen strak uitgezet parcours, maar ongelimiteerd vrij rijden!	Een beetje modder deert de rechtgeaarde 4x4-rijder niet.
Er gaat toch niets boven een lekkere, gezellige barbecue?	Hoe schuiner, hoe beter.

De Suzuki Rhino Club helpt niet alleen neushoorns in het verre Afrika, maar ook dichter bij huis. Saartje en Zimon, de twee neushoorns in het DierenPark Amersfoort, worden nu mede door de club ondersteund. Wilt u kennismaken met Saartje en Zimon? Via het Rhino-magazine zijn regelmatig kaartjes te winnen voor gratis toegang.

Even voorstellen
Neushoorn Saartje is 4,5 jaar geleden geboren in Stuttgart. Na een verblijf in een dierentuin in Madrid werd ze eind 2004 overgebracht naar DierenPark Amersfoort. Zimon is 7 en woont in DierenPark Amersfoort sinds september 2001. Hij verbleef voor hij naar Nederland kwam in het Belgische Dierenpark Planckendael bij Mechelen, waar hij ook geboren is.

Zon, zand en Suzuki, wat wil je nog meer? De eerste editie van de Rhino Rally Dag op zaterdag 23 april was dan ook een groot succes. Zo'n 75 4x4's vermaakten zich een ochtend of middag opperbest op Strand Horst. Tijdens zeven verschillende proeven konden de deelnemers na de theorieles hun kunnen in het terrein laten zien. Instructeurs zorgden ervoor dat alles onder professionele begeleiding verliep. Tijdens de gezellige lunch was er gelegenheid om ervaringen uit te wisselen én spulletjes uit de Rhino Shop te kopen, iets waarvan gretig gebruik werd gemaakt. Na afloop kreeg iedereen een rijvaardigheidscertificaat mee naar huis. In het najaar wordt een tweede Rhino Rally Dag georganiseerd. Houd deze website dus in de gaten!

Steeds meer mensen steunen de Suzuki Rhino Club. Inmiddels zijn een paar duizend Nederlanders donateur. Zij hebben zich uit eigen beweging opgegeven of hebben een Suzuki 4x4 gekocht waardoor zij een jaar lang gratis lid zijn. De club is uiteraard blij met het stijgende ledenaantal. Door meer financiële armslag stroomt er meer geld naar het Mkomazi National Park in Tanzania. En dat komt de zwarte neushoorn ten goede!

Wat is er leuker dan onbezorgd het terrein in te gaan? De Suzuki Rhino Club heeft voor u een aantal 4x4-routes uitgezocht. Uitdagend voor de ervaren offroader, maar ook voor de 4x4-rijder met iets minder ervaring.

Loon op Zand
Dit evenemententerrein in Loon op Zand heet het Blauwe Meer. Het heeft een off-roadparcours met zand en bosgrond. Het terrein is vrij vlak, met wat heuvels en uitdagende waterbakken. Het terrein is alleen tijdens de zomermaanden geopend. Telefoon (0416) 363 931.

Waar
Baan achter de plakken 1, Loon op Zand. Neem op de A59 afslag 37, Waalwijk/Tilburg, en volg de N261 naar Loon op Zand.

+	Makkelijk bereikbaar
-	Alleen tijdens zomermaanden open

---

Gran Bru (België)
Dit terrein bij het plaatsje Gran Bru, vlak bij Luik, is ongeveer vier hectare groot en is een mix van bosgrond, hellingen en moddersporen. Er hoort zelfs een voormalige steengroeve bij. Er worden cursussen gegeven en alle faciliteiten zoals een wasplaats zijn aanwezig.

Waar
Boven Luik. De eigenaar van het park is Off-Road Adventures: zie ook www.off-road-adventures.com.

+	Leerzaam en uitdagend
-	Alleen voor cursussen

---

Quinta d'Alijó (Portugal)
Portugal heeft alle ruimte van de wereld. In Noord-Portugal ligt een 4x4-camping van een Nederlandse familie. In het uitgestrekte heuvelland zijn honderden kilometers paden waar je geen kip tegenkomt. De camping is niet duur.

Waar
Zo'n 2.000 kilometer van Amsterdam, in de buurt van het dorpje Cabeceiras de Basto. Telefoon (00351253) 666 166 (vragen naar Jos Berends) of kijk op www.offroadpark.nl.

+	Eindeloos veel ruimte
-	Alleen geschikt voor langere vakanties

---

UhlenkÖper – Ring (Duitsland)
Dit terrein bestaat sinds 1978 en wordt vooral gebruikt voor motor- en autocross, maar een bezoek met een terreinwagen is ook mogelijk. Het officiële terrein wordt voortdurend onderhouden. Er is een camping en autowasgelegenheid op het terrein.

Waar
De Ring ligt in het plaatsje Klein Pretzier, ongeveer 450 kilometer vanaf Utrecht. Houd vanuit Nederland eerst Osnabrück en Hannover aan. Voor meer informatie: ga naar www.uhlenkoeper-ring.de.

+	Zand, zand en nog eens zand
-	Niet naast de deur

---

Hilvarenbeek
Op het terrein van het bekende Safaripark Beekse Bergen in Hilvarenbeek bevindt zich ook een evenemententerrein, Discovery Valley. Het landgoed biedt een gevarieerde en niet al te moeilijke mix van bos, hei en zand. U rijdt onder begeleiding van instructeurs.

Waar
Beekse Bergen ligt onder de rook van Tilburg. Neem op de A58 afslag Beekse Bergen en volg de borden. Op het park zelf is Discovery Valley aangegeven. Bel voor boekingen: (0416) 280 525.

+	Neushoorns in de buurt!
-	Groepsevenementen vanaf 25 personen

---

Devil’s Pit
Dit 60 hectare grote terrein bestaat sinds 1994 en biedt alle mogelijke hellingen, sporen en doorwadingen, van eenvoudig tot extreem uitdagend. Kamperen in de omgeving is mogelijk. Het is niet elke dag open, dus kijk voordat u afreist op www.devilspit.co.uk.

Waar
De Devil’s Pit ligt bij het plaatsje Barton Le Clay in Bedfordshire, Groot-Brittannië. Het is tien minuten rijden vanaf de snelweg Luton-Bedford (A6).

+	Reserveren niet nodig
-	Rolkooi verplicht op sommige routes

---

Bramsche (Duitsland)
Het terrein heeft veel waterplassen en flinke heuvels. Enige 4x4-ervaring is hier dan ook wel op zijn plaats. De Duitse 4x4-club SSC Bramsche pacht het terrein en op afspraak kan er gereden worden. Er kan gekampeerd worden op het terrein. Veel gezelligheid en ’s avonds een barbecue met mensen die dezelfde passie delen als u: 4x4-rijden. De kosten zijn € 15,- per dag of ongeveer € 20,- per weekend (excl. campingovernachting). Wegens het broedseizoen van diverse vogels is het terrein vanaf maart tot en met 15 mei gesloten.

Waar
Gelegen in het Duitse Bramsche, vlakbij Osnabruck. Op ongeveer anderhalf uur rijden van Enschede. Het terrein is alleen op afspraak toegankelijk. Het adres van de club luidt: SCC Bramsche, Gorch-Fock-Strasse 13, 49565 Bramsche, telefoon ++49 54 614 165. Voorzitter is Dirk Lewandowsky.

+	Leuk terrein en veel gezelligheid
-	Beperkt geopend

---

Rilland Bath
Dit is het officiële terrein van de Stichting Zeeland 4x4 en is geopend tijdens diverse clubdagen van deze stichting. De beginner en de gevorderde 4x4-rijder beleven veel plezier aan dit terrein. Flinke plassen, modder, diepe sporen en heuvels. Een uitdagend terrein dat garant staat voor uren 4x4-plezier. Tijdens activiteiten van de stichting zijn de kosten ongeveer € 20,- per voertuig, het afhuren van het terrein kost € 275,- per dag.

Waar
Het terrein ligt naast het motorcrossterrein op de weg van Rilland naar Bath. Neem op de A58 Bergen op Zoom-Vlissingen de afslag Rilland. Volg de borden Rilland. Neem de rotonde net over het viaduct driekwart. Voorbij het industrieterrein twee keer rechts aanhouden. Blijf de Putkilweg, die voor de dijk loopt, volgen. Sla op het kruispunt linksaf en na ongeveer een kilometer ziet u het terrein links liggen. Wilt u zich aanmelden of meer informatie? Zie www.zeeland4x4.nl of bel naar (0111) 483 534.

+	Voor beginner en gevorderde
-	Niet gratis

Rijden op zand vraagt eigenlijk om een brede band met een speciaal profiel. Bij gewone banden is het goed om de bandenspanning wat te verlagen om zo een grotere 'pootafdruk' te maken.

Op mul zand moet u veel gas geven, want de banden krijgen veel weerstand. Als er sporen zijn, rijd daar dan net naast. Onbereden mul zand kan nog best veel grip geven.

Als de auto stilvalt, geef dan geen gas bij - de wielen graven zich dan alleen maar verder in. De auto moet dan met de hand uitgegraven worden. Als de onderkant van de auto eenmaal op de grond steunt, is zelfs dat heel lastig.

Als er ruimte voor is, is het een enorme ervaring om hard te rijden over zand. Haal de voet niet van het gas, gebruik kleine stuuruitslagen en probeer de auto te laten driften. Kijk ver vooruit, want duintoppen of diepe greppels zouden een auto omver kunnen gooien.

Rijden op rotsen vergt een heel andere benadering. Als de bandenspanning te laag is, kunnen scherpe stenen de band doorboren. Het is belangrijk om het terrein te 'lezen' en de wielen heel nauwkeurig te plaatsen.

Bij moeilijke rotshellingen is het noodzakelijk dat uw bijrijder vooruit klimt en heel precies aangeeft hoe u de wielen moet plaatsen. U zult gegarandeerd versteld staan van wat uw Suzuki in zich heeft!

Houd in de gaten wat andere rijders doen. Zeker als iemand vastloopt: een schip op het strand is een baken op zee. Natuurlijk loopt een Suzuki door zijn korte wielbasis niet gauw vast bij het rijden over heuvels en door dalen.

Rijd niet te dicht op uw voorganger. Ook al zijn de snelheden laag, een 4x4 kan onverwachte bewegingen maken, plotseling stilvallen of wegglijden. Zorg dat u in zo’n geval nog op tijd kunt stoppen.

Een inspectie vooraf voorkomt verrassingen. Ga te voet vooruit en verken het terrein. Hoe vast is de ondergrond? Zijn er sporen of keien die u beter kunt vermijden? In welke versnelling kunt u die helling het best nemen en belangrijk: wat ligt er aan de andere kant?

Is er een weg terug? Sommige hellingen kunt u wel afdalen, maar heel lastig beklimmen. In dat geval moet u weten of er een alternatief is.

Laat u niet beetnemen door een te diepe doorwading. Onder langzaam stromend of stilstaand water kan een sliblaag liggen. Stroomt het water, dan is de ondergrond meestal stevig en vrij gelijkmatig. Inspecteer de oevers en kies een punt om de bedding weer te verlaten.

Ervaren rijders hebben een logboekje in de auto liggen. Het maken van aantekeningen is handig als u met twee personen in de auto zit, en als geheugensteuntje voor een volgend bezoek.

Vuistregel nummer één bij terreinrijden: houd beide handen stevig aan het stuur (op 'kwart voor drie') en leg daarbij de duimen óp het stuur. Wie zijn duimen aan de binnenkant van het stuurwiel houdt en onverwacht in een flinke kuil rijdt, kan eenvoudig een fractuur oplopen.

Banden bepalen de hoeveelheid grip en daarmee ook het verloop van elke off-roadrit. Op een zanderige of veenachtige ondergrond is het slim de bandenspanning te verlagen, waardoor het loopvlak breder wordt en de auto minder wegzakt. Houd de snelheid laag, anders bestaat de kans dat de band van de velg loopt. Rij op mul zand niet te langzaam, anders graaft de auto zich in. Breng na de terreinrit meteen de band weer op spanning, bijvoorbeeld met een compressor die aangesloten kan worden op de sigarettenaansteker.

Koppelingsplaten hebben het tijdens terreinrijden extra zwaar te verduren. Houd daarom zoveel mogelijk de voet van het koppelingspedaal en druk 'm alleen in bij het schakelen.

Een grote stuuruitslag in zwaar terrein betekent een grote weerstand van de banden. Voor u het weet staat u vast! Als u in een spoor rijdt en daaruit probeert te komen, kunt u daardoor alleen maar dieper in de problemen komen. Wat te doen? Probeer door stenen of dode takken voor de voorbanden te leggen, een natuurlijke rijplaat te creëren. Ook links en rechts van het spoor sturen kan wel eens uitkomst bieden. Door de heen-en-weer-beweging zullen de banden zich op een gegeven moment uit het spoor weten te werken.

Bij dwars of diagonaal rijden op een hellend vlak kunt u het beste zowel de bodemgesteldheid als de hellingshoek in de gaten houden. Twijfelt u, neem de helling dan niet diagonaal. Als uw auto kantelt, kan de carrosserie uiteraard flinke schade oplopen. Bovendien moet u dan waarschijnlijk een takelwagen inhuren om de auto weer op zijn wielen te zetten.

Wanneer u het off-roadterrein verlaat, kunt u de tussenbak weer in stand 2H zetten. Tip: rem een paar keer achter elkaar om de werking van de remmen te controleren. Zeker als u in het water heeft gereden, is het van belang om een paar keer ‘droog’ te remmen.